Biber Neden Acı?
Acı biber, insanların tropik bölgelerde oldukça yaygın olan tehlikeli hastalıklardan korunmasına da yardımcı oluyor. Acı biberin baharat olarak kullanılması, ekvatordan kuzeye ve güneye 20 derece içindeki enlemlerde yaşayan hemen her kültüre yayılmış durumda.
Florida Üniversitesi zooloji profesörü ve evrim ekoloğu Douglas Levey; bitkilerin meyve üretmelerinin nedeninin, hayvanları bunları yemeye özendirip çekirdeklerini saçarak çoğalmaları olduğunu söylüyor ve ekliyor. "O halde biberler neden böylesine acı, çünkü yenmeyecek ve çoğalamayacaklar"Ama Levey ve farklı üniversitelerden altı araştırmacı, Bolivya kırlarında yetişen, kimi acı, kimiyse acı olmayan 15 yaban biberi türünü inceledikten sonra acının aslında son derece mantıklı bir sırrının olduğunu keşfetti: Savunma. Peki kime karşı? Gerçek düşmana!Araştırmalarının sonunda Levey ve arkadaşları acı biber bitki tohumlarının başlıca ölüm nedeninin Fusarium adlı bir mantar türü olduğunu belirlediler. Fusarium mantarı, böceklerin meyvelerde açtığı yaralardan girerek, çekirdekleri hayvanlar tarafından yenmeden ve henüz çevreye saçılmalarından önce öldürüyor.Biberlere acılığını veren kapsaisin (capsaicin) adlı kimyasal, hem mikrop gelişimini büyük ölçüde yavaşlatıyor hem de meyveyi Fusari-um'dan koruyor. Ayrıca kapsaisin tilki ve rakım gibi yerel memelilerin meyveleri yemesini engellerken, kuşlarda ise bu acı kimyasalı belirleyecek fizyolojik bir mekanizma bulunmuyor. Dolayısıyla onlar acılığını fark etmeden biberleri yiyor ve tohumlarını saçarak üremelerine yardımcı oluyorlar.
Bu kimyasal, yalnızca kendini üreten bitkilere yardımcı olmakla da kalmıyor. Levey'e göre acı biber, insanların tropik bölgelerde oldukça yaygın olan tehlikeli hastalıklardan korunmasına da yardımcı oluyor. Araştırmacı, "acı biberin baharat olarak kullanılması, ekvatordan kuzeye ve güneye 20 derece içindeki enlemlerde yaşayan hemen her kültüre yayılmış durumda" diyor.
Acı kırmızı biberin Yeni Dünya'da (Amerika kıtaları) evcilleştirilen ilk bitkilerden olduğuna da işaret eden araştırmacı, içerdiği kapsaisinin buzdolabı ve yapay koruyucuların gelmesinden çok önce insanların yemeklerini mikroplardan korumuş olabileceğini belirtiyor.Ama Levey ve arkadaşlarını biberle ilgili olarak hâlâ düşündüren bir konu var: "Kapsaisin madem bu kadar yararlı, acı olmayan biber türleri nasıl olup da ayakta kalabilmiş?"Bununla ilgili olarak geliştirdikleri varsayımsa şu: Biber bitkileri için kapsaisin geliştirmenin oldukça yüksek bir bedeli var.
Levey, acı biberlerin çekirdeklerinin kabuklarının çok ince olduğuna dikkat çekiyor. Bunun da olası nedeninin, bitkinin kapsaisin üretebilmek için çekirdekleri koruyan kabuğu oluşturan lignin adlı karmaşık molekülün üretiminden fedakarlık yapmak olduğunu söylüyor.Levey'e göre bu olgu, çekirdeğin kimyasal ve fiziksel korunum seçenekleri arasında ilginç bir değişto-kuşu yansıtıyor ve doğal seçilimin gücünü gösteriyor.Levey ve arkadaşları, nemli ve Fusarium mantarının çok yaygın olduğu yüksek yerlerde yetişen yabani biber bitkilerinin tamamının biberlerinin acı olduğunu keşfettiler. Mantarın fazlaca sorun olmadığı daha kuru alçak bölgelerdeyse biber bitkilerinin yalnızca yüzde 40'ının acı biber ürettiği görüldü. Geri bitkiler, kaynaklarının büyük kısmını, al çak yerlerde yaygın olarak görülen karıncalara karşı çekirdeklerini koruyacak kalın kabuk geliştirmeye yönlendirmişler.
| < Önceki | Sonraki > |
|---|
Daha Fazla Kullanıcıya Ulaşmamızda Bize Yardımcı Olur musunuz? Facebook Beğen Butonuna Tıklayarak Beğendiğiniz İçeriklerimizi Arkadaşlarınızla Paylaşabilir, Hızla Alevlenen Bu Bilim ve Teknoloji Ateşine Katkıda Bulunabilirsiniz...


Kriterlerimize uygun olan yorumlarınız kısa sürede yayına girecektir.